Năm 2026 chứng kiến những bước ngoặt tỷ giá đáng chú ý của thị trường tài chính toàn cầu. Trong đó, diễn biến biến động bất thường của đồng Yên Nhật (JPY) đã thu hút sự chú ý lớn từ các nhà đầu tư. Từng chạm mốc đáy lịch sử so với đồng USD, nội tệ Nhật Bản vạch ra nhiều dấu hỏi lớn: Liệu Yên Nhật có còn giữ vững vị thế là "hầm trú ẩn" tài sản an toàn như truyền thống?

1. Toàn Cảnh Những Lần Biến Động Tỷ Giá JPY/USD Trọng Điểm

Thị trường giao dịch tiền tệ năm nay ghi nhận những đợt tăng giảm rất mạnh của tỷ giá JPY/USD: 

• Mốc chạm đáy lịch sử: Đồng Yên từng giảm xuống mức 160 JPY/USD (thấp nhất trong 34 năm) và tiếp tục trượt sâu lên ngưỡng 161,9 JPY/USD (đáy 38 năm). Thực trạng này buộc cơ quan quản lý tài chính Nhật Bản phải chi ra hàng chục tỷ USD để can thiệp thị trường.
• Sự đảo chiều sau động thái từ BOJ: Ngay khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đưa ra quyết định nâng lãi suất, thị trường chứng khoán Nikkei 225 lập tức có phiên điều chỉnh mạnh, đồng thời đồng Yên Nhật quay đầu bứt phá lên mức 142 JPY/USD.

Sự thay đổi thất thường này khiến câu hỏi về tính chất của vị thế tài sản an toàn ở đồng Yên trở thành tâm điểm tranh luận trên các diễn đàn kinh tế quốc tế.

2. Nền Tảng Giúp Đồng Yên Giữ Vững Vị Thế "Hầm Trú Ẩn"

Bất chấp những rung lắc dữ dội, giới phân tích tài chính quốc tế khẳng định vai trò trú ẩn an toàn của Yên Nhật về bản chất vẫn không thay đổi. Những yếu tố cốt lõi bao gồm:

Vị thế chủ nợ quốc tế và thặng dư vãng lai

Nhật Bản hiện nắm giữ vị trí quốc gia chủ nợ nước ngoài lớn nhất thế giới. Nền kinh tế này duy trì được thặng dư tài khoản vãng lai ổn định cùng mức lạm phát trong tầm kiểm soát. Về mặt lý thuyết tài chính, thặng dư vãng lai bền vững luôn là bệ đỡ giúp gia tăng giá trị nội tệ trong dài hạn.

Tính chất phản ứng nghịch chiều với thị trường rủi ro

Đồng Yên thường có xu hướng tăng giá mạnh mỗi khi lợi suất trái phiếu và thị trường chứng khoán Mỹ đồng loạt lao dốc. Đặc biệt thể hiện rõ trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Sự nhạy cảm này giúp bảo vệ dòng vốn của nhà đầu tư khi rủi ro tăng cao.

3. Bản Chất Làn Sóng Giao Dịch Carry Trade Và Tác Động Từ BOJ

Sự mất giá của Yên Nhật trong thời gian qua chủ yếu xuất phát từ chênh lệch lãi suất lớn giữa Nhật Bản và các nền kinh tế lớn (Mỹ duy trì mức lãi suất cao trong khi Nhật Bản duy trì chính sách tiền tệ BOJ nới lỏng kéo dài nhiều thập kỷ).

• Chiến lược Carry Trade: Nhà đầu tư tranh thủ đi vay đồng Yên với chi phí thấp để chuyển sang mua các đồng tiền có lợi suất cao hơn, tạo áp lực khiến Yên Nhật yếu đi.
• Làn sóng "Đóng Carry Trade": Khi BOJ bất ngờ điều chỉnh tăng lãi suất, nỗi lo chi phí vay gia tăng buộc giới đầu tư nhanh chóng chốt lời và rút vốn, khiến tỷ giá JPY/USD tăng vọt trở lại.

Góc nhìn từ chuyên gia: Biến động của đồng Yên phần lớn đến từ các yếu tố tâm lý ngoại cảnh và kỳ vọng vào sức khỏe kinh tế Mỹ, hơn là xuất phát từ những suy yếu nội tại của nền kinh tế Nhật Bản.

4. Dự Báo Xu Hướng Tỷ Giá Yên Nhật Trong Thời Gian Tới

Theo dự báo từ các tổ chức tài chính, biến động cực đại của Yên Nhật nhiều khả năng đã vượt qua đỉnh điểm khi các hoạt động đóng giao dịch carry trade dần ổn định.

• Phụ thuộc vào động thái của Fed: Tốc độ điều chỉnh tăng giá tiếp theo của đồng Yên sẽ phụ thuộc chặt chẽ vào lộ trình cắt giảm lãi suất từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
• Kịch bản tỷ giá: Đồng Yên được kỳ vọng sẽ dao động tích cực quanh mốc 145 JPY/USD và có thể hướng tới các mốc cao hơn như 138 JPY/USD hoặc 130 JPY/USD khi chính sách tiền tệ toàn cầu đi vào quỹ đạo tái cân bằng.