Nhật Bản, "đất nước mặt trời mọc", không chỉ nổi tiếng với nền kinh tế phát triển vượt bậc mà còn bởi nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Đối với những ai đang làm việc, học tập hoặc yêu mến xứ sở Phù Tang, việc thấu hiểu các nghi lễ truyền thống là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, dịp Tết Dương lịch (Oshougatsu) là khoảng thời gian thiêng liêng nhất trong năm, nơi hội tụ những phong tục chào đón năm mới của người Nhật mang đầy ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Hãy cùng Vietseiko đi sâu tìm hiểu 5 tập quán đón Tết đặc trưng nhất, giúp bạn hiểu rõ hơn về đời sống tinh thần của người dân Nhật Bản.

1. Lễ Gióng Chuông Joya no Kane – Thanh Lọc Tâm Hồn Đêm Giao Thừa

Khác với không khí pháo hoa ồn ào ở nhiều quốc gia phương Tây, đêm giao thừa (Omisoka) tại Nhật Bản mang một màu sắc trầm mặc và linh thiêng hơn nhiều. Vào đúng thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (đêm 31/12), các ngôi chùa trên khắp lãnh thổ Nhật Bản sẽ đồng loạt thực hiện nghi lễ Joya no Kane.

Trong không gian tĩnh mịch, tiếng chuông chùa sẽ được gióng lên 108 lần. Theo quan niệm của Phật giáo Nhật Bản, con người trần tục có 108 loại phiền não, tham sân si. Mỗi tiếng chuông vang lên tượng trưng cho việc xóa bỏ một nỗi phiền muộn, gột rửa tâm hồn. Người Nhật tin rằng, khi tiếng chuông thứ 108 kết thúc cũng là lúc mọi lo toan của năm cũ được rũ bỏ hoàn toàn, giúp con người bước sang năm mới với một tâm thế thanh thản, an nhiên và thánh thiện nhất.

2. Nghệ Thuật Trang Trí Nhà Cửa: Kadomatsu và Shimekazari

Để chuẩn bị đón chào các vị thần năm mới (Toshigami) ghé thăm, người Nhật rất chú trọng việc trang hoàng nhà cửa từ trước thềm năm mới. Hai vật phẩm không thể thiếu trước cổng mỗi gia đình là Kadomatsu và Shimekazari.

• Kadomatsu (Cây nêu ngày Tết): Đây là vật trang trí được làm chủ yếu từ tre và cành thông, thường được đặt trang trọng ngay trước cửa nhà. Trong văn hóa Nhật, cây thông tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, trường tồn; còn cây tre biểu trưng cho sự dẻo dai và thịnh vượng. Sự kết hợp này mang ý nghĩa cầu mong sự trường thọ và may mắn cho gia chủ.
• Shimekazari (Dây thừng bện): Vật phẩm này thường được treo ngay tại cửa ra vào hoặc trên bàn thờ. Với màu sắc rực rỡ, Shimekazari không chỉ là vật trang trí mà còn mang ý nghĩa tâm linh dùng để xua đuổi tà ma, những điều xấu xa và chào đón các vị thần mang phước lành đến với gia đình trong năm mới.

3. Tinh Hoa Ẩm Thực Ngày Tết: Osechi Ryori

Nếu như Tết Việt không thể thiếu bánh Chưng, bánh Tét, thì linh hồn trong mâm cỗ Tết Nhật Bản chính là Osechi Ryori. Đây là mâm thức ăn truyền thống được chuẩn bị vô cùng công phu và chỉ dùng riêng cho dịp năm mới.

Điểm độc đáo của Osechi Ryori nằm ở cách trình bày. Các món ăn được sắp xếp tỉ mỉ, đẹp mắt trong một hộp sơn mài nhiều tầng gọi là jubako, tầng tầng lớp lớp tượng trưng cho niềm hạnh phúc và may mắn chồng chất lên nhau.

Một nét văn hóa thú vị là tất cả các món trong Osechi đều được người nội trợ chuẩn bị sẵn từ trước Tết. Ý nghĩa của việc này là để trong những ngày đầu năm mới, mọi thành viên trong gia đình – kể cả những người phụ nữ nội trợ – đều được nghỉ ngơi, không phải bận rộn bếp núc, và dành trọn vẹn thời gian để quây quần bên nhau.

4. Hatsumode – Chuyến Xuất Hành Đầu Năm Cầu Bình An

Sau đêm giao thừa và sáng mùng 1, người Nhật sẽ thực hiện phong tục Hatsumode – tức là chuyến đi viếng thăm đền (Thần đạo) hoặc chùa (Phật giáo) lần đầu tiên trong năm.

Dòng người tấp nập đổ về các ngôi đền chùa nổi tiếng không chỉ để du xuân mà quan trọng hơn là để cầu nguyện thần linh ban cho sự bình an, sức khỏe và may mắn trong công việc, cuộc sống. Tại đây, một nét văn hóa rất phổ biến là mua omamori (bùa hộ mệnh) để đeo bên mình và rút quẻ omikuji (xăm bói) để dự đoán vận hạn, điềm lành dữ của bản thân trong năm mới.

5. Trao Gửi May Mắn Qua Phong Tục Otoshidama

Cũng giống như phong tục lì xì đỏ thắm tại Việt Nam hay Trung Quốc, người Nhật Bản cũng có phong tục mừng tuổi cho trẻ em gọi là Otoshidama.

Vào những ngày đầu năm, người lớn (ông bà, cha mẹ, cô chú) sẽ tặng tiền cho trẻ em. Số tiền này được đặt trang trọng trong những chiếc phong bao giấy nhỏ xinh, được trang trí bằng các họa tiết hoa văn đậm chất Nhật Bản hoặc hình các con vật ngộ nghĩnh. Otoshidama không đặt nặng vấn đề giá trị vật chất, mà đó là cách người lớn gửi gắm những lời chúc may mắn, động viên các em bé ngoan ngoãn, chóng lớn và học hành tấn tới trong năm mới.

Kết nối cùng văn hóa Nhật Bản - Kết nối cùng Vietseiko

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu thêm về những nét đẹp tinh tế trong phong tục chào đón năm mới của người Nhật. Nếu bạn đang ấp ủ giấc mơ làm việc và trải nghiệm cuộc sống tại đất nước xinh đẹp này, hãy để Vietseiko đồng hành cùng bạn.

CÔNG TY TNHH VIETSEIKO

• Địa chỉ: 93/10 Quang Trung, Khu phố 1, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
• Website: vietseiko.com 
• Fanpage: facebook.com/Cty.TNHH.Vietseiko